KİŞİNEV/SOSYALİST MİMARİNİN MODERN DÖNEMİ

SSCB’DEN KALAN MİRAS

SSCB’nin dağılmasının ardından, dönemin mimari yapısı daha da dikkat çeker hale geldi. Birliğin ilk yılları bir yana, 2’nci Dünya Savaşı’nın ardından tohumları atılan ve 1950’li yılların ortasından itibaren belirginleşen, kimi mimarların “zafer mimarisi” dedikleri SSCB dönemi örnekleri, 2000’li yılların başından itibaren birçok sergi ve çalıştaya konu oldu.

Rusya’nın yanı sıra birçok Sovyet ülkesinde görülen yapıların birçoğu günümüzde işlevselliğini sürdürüyor. SSCB’nin en Batı’daki cumhuriyeti olan ve ılıman ikliminin de etkisiyle başta Rusya olmak üzere birlik ülkelerinden çok sayıda turist alan Moldova’da da bu mimari stilin birçok örneğini görmek mümkün. İşte onlardan ikisi. Dönemine damga vuran geometrik dış cepheleriyle dikkat çeken iki otel. National ve Cosmos.

KALEMEGDAN/ OSMANLI-SIRP TARİHİNİN KISA ÖZETİ

1456’DAN 1867’YE

 Kalemegdan yani Kalemeydan, Sırbistan’ın başkenti Belgrad’ın en önemli meydanı. Tuna ve Sava nehirlerinin kavuştuğu noktaya bakan kale ve çevresindeki yemyeşil meydan içindeki anıtlarla yapılar, Sırbistan-Osmanlı tarihini gözler önüne seriyor.

HOLLANDA'NIN PİSA'SI

2 METRE EĞİM 9 TONLUK ÇAN

Dünyanın tek eğik binasının Pisa Kulesi olmadığı malum. Ancak Hollanda'daki bu kule hem eğik hem de 9 tonluk bir çanı var.

PARİS/GİZLİ KALMIŞ ZAFER TAKLARI

BUNLAR DA XIV. LUİ'NİN ZAFER TAKLARI

Paris deyince akla ilk gelen yapılardan biri Eyfel Kulesi ise ikincisi de Zafer Takı.  Charles de Goulle Meydanı’nda Napolyon’un zaferini simgeleyen Arc de Triomphe'u her yıl on binlerce kişi ziyaret ediyor ama şehrin bir başka köşesinde XIV. Lui’nin (Louis) zaferlerini simgeleyen Porte Saint-Denis ve Porte Saint Martin’den çoğu turistin haberi bile yok.

BÜKREŞ/YENİDEN DOĞUŞUN SEMBOLÜ

KÜRDANA SAPLANMIŞ PATATES Mİ, ZEYTİN Mİ YOKSA  YENİDEN DOĞUŞ ANITI MI

Romanya’da komünist dönem, Devlet Başkanı Nikolay Çavuşesku  ve eşinin ölümüyle sonuçlanacak bir ayaklanmayla bitti. Ayaklanmanın ateşlendiği ve bugün Devrim Meydanı (Piata Revolutie) denilen alanda yüzlerce kişi yaşamını yitirdi. Rumenler, burada ölenlerin anısına meydana “Yeniden Doğuş” (Memorialul Renașterii) anıtını diktiler. Diktiler dikmesine ama anıt bir çok kişiyi memnun etmedi. Kimi onu kürdanın ucundaki patatese, kimi şişe geçirilmiş ete benzetti.

AMALFİ KIYILARI/YÜRÜYÜŞ ROTASINDAKİ MUCİZE

KARTAL YUVASINDAKİ MUCİZELER KİLİSESİ

Fotoğraf: www.positano.com 

Amallfi Sahilleri’nde yer alan Maiori’deki Il Santuario dell’Avvocata denizden 1047 metre yükseklikteki bir dağda. Burası Mucizeler Kilisesi olarak biliniyor. Anlatılan o ki kilisenin kuruluşuna da bir mucize neden olmuş. Denizden de karadan da kartal yuvası gibi görünen kilisenin hikâyesi genç bir çobanla başlıyor, Papa Jean Paul II'nin kiliseyi ziyaretiyle sürüyor. Kayalıkların tepesindeki kilise, yürüyüşçüler için de zorlu ve bir o kadar güzel parkurlardan biri.

SOFYA/BİTMEYEN TARTIŞMA

LENİN’İN YERİNE SEKSİ SOFİA

Bulgaristan’ın başkenti Sofya’da 45 yıl süren komünist dönemin ardından kaldırılan Lenin heykelinin yerine dikilen Sveta Sofia heykeliyle ilgili tartışma bitmek bilmiyor. Bulgarlar “Sveta” yani “kutsal” Sofia anıtını fazla seksi bulurken, anıtı yapan sanatçı, kendini Sveta Sofia’nın “bilginin kutsallığı”nı anlattığını söyleyerek savunuyor.

BRAN KALESİ/SAHİBİNDEN SATILIK DRAKULA ŞATOSU

DRAKULA GARSONUN OLSUN

Tarihimizde “Kazıklı Voyvoda” olarak bilinen Vlad Tepeş, 1897’de a bir romana konu olduğunda Romence’de “şeytan” anlamındaki aile adı Drakula edebiyat dünyasındaki yerini aldı. Vampir Drakula’yı anlatan kitap, defalarca filme çekildi. Tarihin tozlu raflarındaki voyvoda da aniden tüm dünyada ünlendi. Bu ün, yaşamında bir kaç kez uğradığı Macaristan’ın Braşov bölgesindeki Bran Kalesini “Drakula’nın Şatosu” olarak cazibe merkezi haline getirdi. Töton şövalyelerinden bu yana ağırlıklı olarak gümrük binası olarak kullanılan kalenin ziyaretçileri, şimdilerde bölgenin neredeyse tek geçim kaynağı. Söz konusu para olunca “olmaz” olmuyor tabii. Paraya kıyarsanız, Drakula’nın size servis yaptığı bir masada yemek yemeniz mümkün. Hatta çok paranız ve vampir fantezileriniz varsa Drakula’nın şatosunu satın alabilirsiniz.

NAPOLİ/PULCINELLA

KARAGÖZ’ÜN İTALYAN AKRABASI

Onun adı Pulcinella. Kimi zaman elinde bir çalgı var, kimi zaman pizza. Ama değişmeyen aksesuvarı gözleriyle burnunu kapatan siyah mask. İddiaya göre biri size küçük bir biblosunu hediye ederse, başınıza gelecek her kötü şey onun başına geliyormuş. Aslında o İtalyan halk tiyatrosu Commedia dell’Arte’nin en klasik karakterlerinden biri. Dünyada bir çok benzeri var. Türkiye’den de “Karagöz”ü onun benzeri olarak sayıyor tiyatro yazarları. Bazı kuklacılara göre ise onun Türkiye’deki akrabası İbiş. Buyrun Pulcinella’yla tanışın. *

KARLOVY VARY/BECHEROVKA

'KRALIN BANYOSU’NDAN DÜNYA MARKASI ÇIKTI

Dr. Becher diyorlarsa da aslında doktor değildi. Otlardan ilaçlar yapan bir eczacıydı, otacıydı. Takvimler 1700’leri gösteriyordu. Bohemya’da, Almanca “Karl’ın Banyosu” anlamına gelen Karlsbad’da, yaşıyordu. Şimdiki adı Carlovy Vary olan Kral Karl tarafından kurulan, dünyaca ünlü isimlerinin ziyaret ettiği Çek Cumhuriyeti’nin kaplıca kentinde.
İlaçların yanı sıra likörler de yapıyordu Josef Vitus Becher (1769-1840). İlaçları, likörleri ve yurtdışından getirttiği baharatları dükkânında satıyordu. Mide rahatsızlıklarına ve soğuk algınlığına karşı yaptığı içinde karanfil, tarçın, anason, zencefil, yasemin dahil bir çok bitki ile alkol bulunan ilacına  rağbet aniden artınca ne olduğunu anlayamadı. Artık gelenler bir kaç litre satın alıyordu. Sonra yöre halkının Orta Avrupa’nın soğuk kış gecelerinde ilacı içki olarak kullandıklarını anladı. İyi geliyordu, içenin içini ısıtıyordu. Bunun üzerine ilacın içeriğini biraz değiştirdi. 1794’te artık elinde içki olarak sattığı bir ürün vardı.

SINAIA'NIN ALTINLARI/PELEŞ KALESİ

SİNAİA'NIN GİZEMLİ ÖYKÜSÜ

Prusya askeriyken Romanya Kralı olan bir Alman asilzadesinin rivayetlerle dolu yazlık sarayının ve tarihçilerin yıllardır üzerinde tartıştığı, tarihi olup olmadığı bile bilinmeyen kurşun levhaların hikâyesi bu.

AVRUPA'DA VEBANIN İZİNDE

VEBA'DAN KURTULUŞA ÜÇ SEMAVİ DİNİN SEMBOLÜYLE ŞÜKRETTİLER

Viyana veba anıtı

Kara ölüm veba. 1300'lerin ve 1700'lerin ortasında iki kez Avrupa'nın başına bela oldu. Öylesine bir bela ki Avrupa nüfusunu kırdı geçirdi. Binlerce insanın ölümüne yüzlerce ailenin yok olmasına neden olan veba 1700'lerdeki salgınla Avrupa ülkelerinin belleğine kazındı. Bugün bile başta Orta Avrupa olmak üzere bir çok ülkenin birden fazla kentinde veba anıtlarını görmek mümkün. Hatta veba anıtlarının ya da sütunlarının izini sürerek, büyük bir Avrupa turu bile yapabilirsiniz.

KOTOR/MERYEM'E ADANAN ADA

TAŞ ATA ATA ADA OLUR

Damlaya damlaya göl olur mu bilinmez ama taş ata ata ada olur. Herkes Karadağ'da 'lüks'e adanmış Sveti Stefan adasına baka dursun az ilerde Hırvatistan sınırları içinde bir minicik bir ada daha var. Çok daha mütevazı bir ada. Üzerinde sadece bir kilise ve küçük bir hediyelik eşya dükkânı var. Kotor Körfezi'ndeki ada Meryem'e adanmış. Ama daha ilginci bu adanın taş taş üstüne konarak oluşturulma hikâyesi.

POMPEİ/TİCARETİN GİZLİ ADRESİ

ANTİK ÇAĞ'DA TİCARET GENELEVDEN GEÇER

Antik Çağ'da her liman kentinde bir genelev var ve bu genelevler ticaretin bel kemiği. Çünkü gelen giden mallar, fiyatlar gibi tüm günlük bilgilere ve hatta gizli bilgilere ulaşılabilecek en iyi yer genelevler. Yani Antik Çağ'da ticaret genelevden geçiyor.

DUBROVNİK/DÜNYANIN İLK YETİMHANESİ

ARİSTOKRATLAR GÜNAH İŞLEYİNCE

Dünyanın bir çok ilkine imza atan Hırvatistan'ın Adriyatik sahilindeki Dubrovnik kenti, ilk yetimhanenin de açıldığı yer. Yok yok buradaki yetimhane savaş sonrası kıtlıktan, her hangi bir yokluktan değil sosyolojik, daha doğrusu dini bir nedenle var.

SIENA / MERYEM'İN KORUYUCU PELERİNİ

BELEDİYE BİNASINDA PAGAN ETKİLERİ

Siena, İtalya'nın Toscana bölgesinde, UNESCO'nun Dünya Kültür Mirası Listesi'ne girmiş tarihi bir kent. Bu kentin koruyucu bir pelerini var. Siena'nın tam ortasında yer alıyor. Sienalılar, kentin ana meydanı Piaza del Campo'da, farklı renklerde taşlarla oluşturulmuş dilimlerin birleştiği yarım ay şeklindeki (bazılarına göre deniz kabuğu) alanı "Meryem'in pelerini" olarak adlandırıyorlar. İnanca göre, bu pelerinin üzerinde durduğun sürece hiçbir kötülük sana yanaşamıyor. 

RESNE/NİYAZİ'NİN SARAYI

 

 

 

SAHİBİNE YÂR OLMAYAN SARAY

Sahibi, bugün Makedonya sınırlarında kalan Resne’ye tutkundu. Doğup büyüdüğü evin tam karşısına sarayları andıran yepyeni bir malikâne yaptırdı. Ancak orada ne oturabildi ne çalışabildi. Çünkü bina bittiği zaman 2’nci Meşrutiyet’e adını yazdıran Osmanlı subayı Resneli Niyazi Bey öldürülmüştü.

İSPANYA'DA DA VAR DISNEYLAND'DE DE

KİRLİ, 'BİT'Lİ VE GÜÇLÜ
ISABELLA'NIN ALKAZAR'I

İspanya'da ağırlıklı olarak savunma amaçlı inşa edilen ancak güçlülüğü de simgeleyen görkemli yapılara Alkazar (Alcázar) deniyor. Kelimenin aslı Arapça'dan geliyor. El Kasr. Pek de yabancı olmadığımız bir söz. Alkazarların çoğu 14 ve 15'inci yüzyıllarda inşa edilmiş. En ünlülerinden biri Kraliçe Isabella ile Kral Ferdinand'ın yaşadıkları Madrid yakınlarında,Segovia'daki Alkazar. Hani şu bildiğimiz, Disneyland'in ya da Disney World'ün simgesi olan kuleli, sevimli çizgileriyle gözümüzün önüne gelen Cinderella'nın yani Külkedisi'nin kalesi.

ZAANSE SCHANS/MASAL ŞEHRİ

DÜNYANIN İLK SANAYİ SİTESİ

Yeldeğirmenleri, birbirinden güzel evleri, atölyeleri ile bir masal şehir. Hollanda'ın kuzeyinde başkent Amsterdam'a bir kaç saat mesafede bir açık hava müzesi. Kimilerine göre dünyanın ilk sanayi sitesi. Adı Zaanse Schans.

Zaanse Schans, Zaandam kentine bağlı. Yılda 900 bin turist ağırlıyor. Bir zamanlar yüzlerce yeldeğirmeni bulunan bölgede, şu anda en eskisi 1574 yılından kalan iyi korunmuş birçok yeldeğirmeni ile 35 tarihi ev var. Şeker renkli evleri, yeldeğirmenleri, atölyeleri ve içinde barınan hayvanlarla, burayı dolaşırken kendinizi bir masalın içinde hissetmeniz işten bile değil. 

PRESPA/GÖLLERİN AŞKI

GÖLDEN GÖLE

GÖLDEN NEHİRE

NEHİRDEN DENİZE

Prespa Gölü (azimage.com'dan alınmıştır.)

Makedonya'daki Prespa Gölü'nün suyu bir başka göle, oradan doğan bir nehir yardımıyla da denize uzanıyor. Suyun bu yolculuğuna dair iki göle ait bir aşk hikâyesi bile var.